sanalbasin.com üyesidir

Prof. Dr. Özgür Demirtaş'tan Faiz Dersi - Nakit Kraldır!

Prof. Dr. Özgür Demirtaş Youtube kanalında paylaştığı yeni videosunda nakit paranın faiz oranına göre değerini değerlendirdi.

Prof. Dr. Özgür Demirtaş'tan Faiz Dersi - Nakit Kraldır!

Çok temel bir konu olmasına karşın Türkiye’de 100 kişiden 90’ı paranın zaman değerini bilmiyor. O yüzden ötürü kazıklanıyor, o yüzdende kandırılıyor. Belki %90 değil %95’dir bu oran. Çok basit bir şekilde şimdi konuyu anlatıcam. Ama öncesinde bir soru sorarak başlayalım formüllere geçmeden önce. Şimdi bir soru sorucam size ve iki seçenek vericem. İkisinden hangisini seçeceğinizi düşünün. Size ya bugün 100 tl vericem cebinize nakit, ya da 1 yıl sonra 100 tl vericem. Hangisini seçersiniz? Bu soru bildiğiniz üzere son derece basit. Hemen hemen hepiniz bugünkü 100 lirayı seçeceksiniz. Çünkü neden? Bugünkü 100 lirayı alıp bankaya koyarsanız 1 yıl sonra o 100 lira bugünkünden daha fazla olacak. Aynı şekilde 1 yıl sonraki 100 liranında bugünkü değeri 100 liradan daha düşük olacak. O yüzden hepiniz bugünkü 100 lirayı seçtiniz. Şimdi soruyu bir parça daha kompleks yapalım. Yine iki seçenek veriyorum size. Ya bugün 100 lira vericem, ya da 1 yıl sonra 115 lira vericem. Hangisini seçersiniz? Bakın burda bir parça ikiye bölündünüz. Aranızda bazıları hemen şimdi 100 lirayı almak isteyecektir. Aranızda bazıları ise 1 yıl sonraki 115 lirayı almak isteyecektir. Peki neye göre bölüneceksiniz ve neye göre karar vereceksiniz. Vallahi riski biraz sevenler parasına %15 ‘ten 1 yıl içinde daha fazla para kazandırırım diyenler bugünkü 100 lirayı seçecekler. Çünkü biz bugünkü 100 lirayı Özgür Hoca’ dan alalım 1 yıl içinde zaten onu 115 liradan fazla yaparız diyecekler. Ama kendine burada çok güvenmeyen, veya belki de risk almak istemeyenler diyecekler ki ya biz mevduat faizi alalım orada rahatız diyecekler. İşte buna göre ayrılacaksınız. Ama eninde sonunda bu sorunun kararı o 1 yıllık faizin ne olduğuyla alakalı olacak. O 1 yıllık getirinin ne olduğuyla alakalı olacak. İşte bu tip sorulara son derece rahat karar verebilmek için birçok finansal ürünün değerinin nasıl bulunduğunu anlamak için paranın zaman değerini 6-7 dakikada size anlatmak istiyorum.

Şimdi çok basit örneklerle başlıyacağız. Bugün 0 yılı olsun ve ben 100 lirayı 1 yıllık bankaya yatırmış oluyim. 1 yıl sonra bugünkü 100 liranın değeri ne olacak. Faiz de % r olsun. Doğru bildiniz. 1 yıl sonraki 100 liranın değeri 100*(1+r) olacak. Hocam r yi anladık da oradaki 1 ne arıyor? Arkadaşlar 100*(1+r), 100*1 artı 100*r’dir. O 100*1 dediğiniz şey anaparanızdır bankaya yatırdığınız. 100*r’ de kazandığınız faizdir. Yani bankaya 100 lira yatırdığınız zaman ana paranız 100 lira kalır, artı bide 100*r kadarda faiz kazanırsınız. İşte o yüzden 100*(1+r). Peki bankaya paranızı 1 yıllık değilde 2 yıllık yatırsanız ne olur. Bankaya 100 lira yatırdınız. 1 yıl sonra bankada o zaten 100*(1+r) oldu bile. 2 yıl sonra ise o 100*(1+r) bir kez daha 1+r ile çarpıldı. Yani 100*(1+r)*(1+r)=100*(1+r)² oldu. Aynı şekilde bunu genellersek bir parayı, 100 lirayı bugün bankaya yatırdınız. Faizde %r kadar. T yıl sonra paranızın değeri ne kadar olacak? O 100 lira T yıl boyunca büyüyecek ve100*(1+r)T olacak. İşte bu operatörlere biz future value diyoruz. Future demek gelecek demek. Paranın gelecekteki değerini bulmak diyoruz. Peki ilerideki bir paranın bugünkü değerini biz nasıl bulabiliriz? Aynen şu şekilde. 1 yıl sonraki 100 liranın sizce bugünkü değeri nedir? Biraz öncekinin tam tersi. 100/(1+r) kadardır. Hatırlar mısınız ilk okulda toplama çıkarmanın, çıkarmada toplamanın sağlamasıydı. Gelin bir sağlama yapalım burada. 1 yıl sonraki 100 liranın bugünkü değeri 100/(1+r) ya, o 100/(1+r)’yi 1 yıl sonraya taşıyacak olursak ne yaparız? (100/(1+r))*(1+r). 1 artı r’ler birbirini götürdü, ve ne kaldı arkadaşlar? 100 lira kaldı. Bu örnekten gördüğünüz gibi 1 yıl sonraki 100 liranın bugünkü değeri 100/(1+r) olacaktır. Derli toplu olması için hepsini yazalım.1 yıl sonraki 100 liranın değeri = 100/(1+r), 2 yıl sonraki 100 liranın değeri = 100/(1+r)2 kadar. Peki biri size 2 yıl sonra değilde, T yıl sonra 100 lirayı vermeyi taahhüt ederse ne olacak? Yani o 100 lira bugünden T yıl kadar uzakta. T yıl sonraki 100 liranın bugünkü değeri, (eğer yıllık faiz %r kadarsa yine aynı şekilde) 100/(1+r)T kadar olacak. Peki biz bu operatöre ne diyoruz? Present value diyoruz. Present value ne demek? Bugünkü değer demek. Yani gelecekteki paranın bugünkü değeri demek.

Şimdi gelin bazı örnekler çözelim. Diyelim ki yıllık faiz %20 olsun. Türkiye’ye çok benziyor. 1 yıl sonraki 100 liranın bugünkü değeri 100/(1+0.2)1 = 100/1.2 = 83 lira 33 kuruş olacaktır. Yani birinin size 1 yıl sonra 100 vermesiyle şimdi 83 lira vermesi arasında fark yok. Sizin gözünüzde bunlar denk. Peki yıllık faiz %20 iken biri size 2 yıl sonra 100 lira vermeyi taahhüt ederse onun bugünkü sizin gözünüzdeki değeri ne kadar olacak? 100/(1+r)2 kadar olacak. Yani 100/ (1+0.2)2 = 100/(1.2)2 kadar olacak. O da 100/(1.2)2 = 69 lira 44 kuruş olacak. Gördüğünüz gibi daha azaldı. Yani birinin size şimdi 69 lira vermesiyle 2 yıl sonra 100 lira vermesi arasında fark yoktur. Ama biri çıkıp size şuanda 71 lira verirse ve faizde %20 ise 2 yıl sonraki 100 liradan daha iyi olacaktır. Peki şimdi 3 yıl sonra biri size 100 lira vermeyi taahhüt ederse o 100 liranın bugünkü değeri ne kadar olacak? Faiz yine %20 olsun. Yani 100/(1.2)3 = 57 lira 87 kuruş olacaktır. Gördüğünüz gibi biri size 1 yıl sonra mı, 2 yıl sonra mı, 3 yıl sonra mı, o parayı vereceği çok önemli. 1 yıl sonra verirse size bugün 83 lira vermiş gibi, 2 yıl sonra 100 lira verirse 69 lira vermiş gibi, 3 yıl sonra 100 lira verirse, 57 lira vermiş gibi. Faiz oranları ne kadar artarsa paranın zaman değeri o kadar artar. Daha doğrusu zamanın değeri artar. İşte o zaman faiz dediğiniz şey zamanın değeridir. Faiz yüksekse zaman değerlidir. Faiz düşükse zaman daha az değerlidir. Peki hocam hepimiz burada yıllık şeylerden uğraştık, hiç aylık veya yıllık faiz olmaz mı? Olur. Sadece tutarlı olmak zorundasınız. Tutarlı olmak şartıyla olur. Ne demek istiyorsun Özgür Hoca? Anlatıyım. Diyelim ki T periyot sonra biri size 100 lira verdi. T’nin yıl mı, ay mı, gün mü, olduğunu bilmiyorum. O 100 liranın bugünkü değeri ne kadar olacak? 100/(1+r)T olacak. Eğer o T yılların sayısıysa oradaki r de yıllık faiz olması lazım. Eğer o T yılların sayısı değilde ayların sayısı ise yani biri size T ay sonra 100 lira verecekse o zaman o T’de aylık faiz olmak zorunda. Peki eğer biri size T gün sonra 100 lira verecekse o zaman oradaki r günlerin sayısı olmalı. Yani 1+r üzeri bişey diyorsunuz ya, o periyot. Hangi cins ise (gün, ay, yıl) faizde o cins olmalıdır. Şimdi gelin aylık örnek çözelim. Diyelim ki sizin bi eviniz var. Evinizi kiraya verdiniz. Yani kiracınız var. Kiralar hangi periyotlarla ödenir? Aylık ödenir. Şimdi gelecek 12 ay boyunca kiracınızın kirayı ödeyeceğini düşünün. Diyelim ki evinizin de kirası 1000 lira olsun. Kiracınız size 1 ay sonra 1000 lira vericek, 2 ay sonra 1000 lira vericek, 3 ay sonra 1000 lira vericek 12 ay sonra 1000 lira vericek. Yıllık faizde %24 olsun. Yıllık faiz %24 ise aylık faiz %2 olacak demek. Kiracınızın size 1.ay 2.ay. 3. ay …..12. ay sonra vereceği bu 1000 liraların sizin bu günkü gözünüzdeki değeri ne kadardır. Nasıl bulacaksınız? Az önce öğrettiğim şekilde. 1 ay sonraki 1000 liranın bugünkü değerini bulacaksınız, 2 ay sonraki 1000 liranın bugünkü değerini bulacaksınız, 12 ay sonraki 1000 liranın bugünkü değerini bulacaksınız. 1 ay sonraki 1000 liranın bugünkü değeri ne kadar olacak? 1000/(1.02) olacak. 2 ay sonraki 1000 liranın değeri 1000/(1.02)+1000/(1.02)2 olacak. 3 ay sonraki 1000 liranın değeri 1000/(1.02)+1000/(1.02)2 +1000/(1.02)3 olacaktır. Ve 12 ay sonraki 1000 liranın değeri 1000/(1.02)+1000/(1.02)2 +1000/(1.02)3 …….1000/(1.02)12 olacaktır. Bütün bu işlemleri yapıcak olursak 1 ay sonra size verilecek olan o 1000 liranın bugün sizin gözünüzdeki değeri yaklaşık 980 lira yapıcak. 2 ay sonra verilecek 1000 liranın değeride yaklaşık 961 lira yapıcak. 3 ay sonra verilecek 1000 liranın değeri ise 942 lira yapıcak ve 12 ay sonra kiracınızın size vereceği 1000 liranın değeri ise yaklaşık 788 lira yapacak. Bakın burada çok acayip bişey var. Kiracınızın 12 ay sonraki kirayı kaçırması size 788 liraya patlar. Ama 1 ay sonraki kirayı kaçırması size 980 liraya patlar. Gördüğünüz gibi arkadaşlar nakit kraldır. Yani cash is king diye boşuna söylememişler. Paranın zaman değeri son derece önemli bir konsept. Eğer bu konsepti anlarsanız kandırılmanız son derece zor olur. Benimde amacım kandırılmanızın son derece zor olması. Aslında finans düşündüğünüzden çok daha kolay ve çok daha basittir.

Güncelleme Tarihi: 30 Nisan 2020, 20:47

Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Üye değilseniz hemen üye olun veya giriş yapın.

SIRADAKİ HABER